Sözlük
Saat terimleri
Teklifte, ekspertiz raporunda ya da bir ilanda karşınıza çıkabilecek 36 terim; kısa ve anlaşılır.
A
- AmplitüdDenge çarkının her salınımda kaç derece döndüğünü gösteren değer. Sağlıklı bir mekanik saatte tam kurulu hâlde çoğunlukla 270–310 derece arasındadır. Düşük amplitüd; kurumuş yağın, kirin ya da yorulmuş ana yayın habercisidir ve revizyon zamanının geldiğini gösterir.
- Ana yay (zemberek)Mekanik saatin enerji deposu. Kurma sırasında sarılan yay açılırken dişli takımını çalıştırır. Zamanla yorulur; güç rezervinin kısalması çoğu zaman ana yayın değişmesi gerektiğini gösterir.
B
- BaklaMetal bileziği oluşturan, pim ya da vidayla birbirine bağlanan parçalardan her biri. Bilezik boyu bakla eklenip çıkarılarak ayarlanır. Çıkan baklalar saklanmalıdır; eksik bakla ikinci el değerini düşürür.
- BezelCamı çevreleyen halka. Dalgıç saatlerinde tek yönlü döner ve dalış süresini izlemeye yarar; GMT saatlerde ikinci saat dilimini gösterir. Seramik bezel çizilmeye dayanıklıdır, alüminyum bezel zamanla solar.
C
D
- Dalgıç saatiISO 6425 standardına uygun, en az 100 metre su geçirmez, tek yönlü bezelli ve karanlıkta okunabilir saat. Kadranında "Diver's" ibaresi taşıyabilmesi için her saatin tek tek test edilmesi gerekir.
- Denge çarkıMekanik saatin zamanı bölen kalbi. Denge yayıyla birlikte ileri geri salınır; bu salınımın düzeni saatin hassasiyetini belirler. Saniyede altı ya da sekiz vuruş en yaygın frekanslardır.
- Denge yayı (spiral)Denge çarkını her salınımda merkeze geri çağıran, saç telinden ince yay. Manyetik alana, darbeye ve sıcaklığa duyarlıdır. Silisyum gibi manyetik olmayan malzemelerden yapılan yaylar bu sorunları büyük ölçüde azaltır.
E
G
- GMTİkinci bir saat dilimini, yirmi dört saatte bir tur atan ek bir ibreyle gösteren komplikasyon. Sık seyahat edenler ve farklı ülkelerle çalışanlar için tasarlanmıştır.
- Güç rezerviTam kurulu bir mekanik saatin koldan çıkarıldıktan sonra kaç saat çalışacağını gösteren süre. Güncel mekanizmalarda çoğunlukla 38 ile 80 saat arasındadır. Belirgin biçimde kısalması bakım gerektiğini gösterir.
- Günlük sapmaSaatin yirmi dört saatte kaç saniye ileri gittiği ya da geri kaldığı. Mekanik saatte günde birkaç saniyelik sapma olağandır; kuvars saatte sapma ayda birkaç saniyedir. Sapmanın birden artması manyetiklenme ya da bakım ihtiyacına işaret eder.
H
K
- KalibreBir saat mekanizmasının model adı ya da numarası. Parça uyumunu, servis yöntemini ve yedek parça teminini kalibre belirler; bu yüzden servis talebinde ve ilanlarda mutlaka belirtilir.
- KomplikasyonSaat, dakika ve saniye dışındaki her işlev: takvim, kronograf, ikinci saat dilimi, ay evresi, güç rezervi göstergesi gibi. Komplikasyon sayısı arttıkça mekanizma ve bakımı da karmaşıklaşır.
- KronografSüre ölçmeye yarayan, butonlarla başlatılıp durdurulan ve sıfırlanan komplikasyon. Ek yüzlerce parça içerdiği için kronograflı mekanizmanın revizyonu düz mekanizmaya göre daha uzun sürer ve daha maliyetlidir.
- Kulak arası (lug genişliği)Kasanın kordon takılan iki kulağı arasındaki mesafe, milimetre olarak. Saate hangi kordonun uyacağını bu ölçü belirler; en yaygın değerler 18, 20 ve 22 milimetredir. Bütünleşik bilezikli saatlerde standart kordon kullanılamaz.
- Kuvars mekanizmaPille çalışan, kuvars kristalinin saniyede 32.768 titreşimini zaman ölçüsü olarak kullanan mekanizma. Mekanik saate göre çok daha hassas ve dayanıklıdır; yine de dişlileri ve yağı vardır, yıllar içinde bakım ister.
L
M
- Manyetiklenme ve demanyetizasyonMekanik saatin denge yayı mıknatıslandığında sarımlar birbirine yapışır ve saat birden günde dakikalarca ileri gitmeye başlar. Demanyetizör adı verilen cihazla birkaç saniyede giderilir. Hoparlör, mıknatıslı kılıf ve çanta tokaları en sık nedenlerdir.
- MekanizmaSaati çalıştıran düzeneğin tümü. Başlıca türleri mekanik (elle kurmalı ya da otomatik) ve kuvarstır. Aynı mekanizma farklı markaların saatlerinde kullanılabilir; ETA, Sellita ve Miyota en yaygın tedarikçilerdir.
- Mineral camSertleştirilmiş sıradan cam. Ekonomiktir ve darbeye görece dayanıklıdır, ancak günlük kullanımda çizilir. Çizikler polisajla tam olarak giderilemez; çoğu zaman cam değiştirilir.
O
P
- PatinaKadranın, ibrelerin ve fosforlu dolgunun yıllar içinde kendiliğinden renk değiştirmesi. Vintage saatlerde düzgün ve doğal patina değeri artırır; bu yüzden özgün kadran yenilenmez, korunur.
- Polisaj ve fırçalı yüzeyKasa ve bilezikte parlak (ayna) ve fırçalı (mat çizgili) yüzeyler bir arada bulunur. Doğru polisaj her yüzeyi kendi dokusuyla yeniler ve kasa hatlarını keskin bırakır. Aşırı polisaj kenarları yuvarlatır ve saatin değerini düşürür.
R
- Referans numarasıÜreticinin bir modelin belirli bir sürümüne verdiği kod. Kasa malzemesini, bezeli ve kadranı tanımlar. Seri numarasından farklıdır: referans modeli, seri numarası tek tek saati gösterir.
- RotorOtomatik saatlerde bilek hareketiyle dönen yarım daire biçimli ağırlık. Dönerken ana yayı kurar. Rotorun sesli ya da sürterek dönmesi, yatağının aşındığını ve bakım gerektiğini gösterir.
S
- Safir camYapay safirden üretilen, sertliği elmasın hemen altında olan saat camı. Günlük kullanımda neredeyse çizilmez; ancak sert darbede kırılabilir. Yansıma önleyici kaplama okunabilirliği artırır.
- Seri numarasıHer saate özgü, kasaya ya da mekanizmaya işlenmiş numara. Üretim dönemini belirlemeye ve çalıntı kayıtlarını sorgulamaya yarar. İlanlarımızda güvenlik nedeniyle yalnız son haneleri gösterilir; tamamı ekspertiz raporunda yer alır.
- Solar (ışıkla şarj)Kadranın altındaki güneş hücresiyle ışığı elektriğe çevirip şarj edilebilir bir hücrede depolayan kuvars saat. Pil değişimi gerekmez, ancak şarj hücresi on yılı aşkın kullanımda zayıflayabilir ve değiştirilebilir.
- Su geçirmezlik (bar, ATM, metre)Saatin laboratuvar koşullarında dayandığı durağan basınç. 30 m yalnız sıçramaya, 50 m kısa süreli suya, 100 m yüzmeye, 200 m ve üzeri dalışa uygundur. Contalar yaşlandıkça bu değer düşer; yıllık test önerilir.
T
V
- Vidalı taçKasaya vidalanarak kapanan taç. Su geçirmezliği artırır. Saati kurmak ya da ayarlamak için önce çözülür; iş bitince yeniden, zorlamadan ve düz açıyla vidalanmalıdır. Açık unutulan taç, saatin su almasının en sık nedenidir.
- Vuruş hatası (beat error)Denge çarkının iki yöndeki salınım süreleri arasındaki fark, milisaniye olarak. İdeali sıfıra yakın olmasıdır; yüksek vuruş hatası saatin zor çalışmaya başlamasına ve düzensiz sapmaya yol açar.
Y
Z